مفعول فیه

المفعول فيه

در زبان فارسي بعضي جمله ها بدون قيد زمان و مكان معني و مفهوم واضحي ندارند. معادل قيد زمان و مكان زبان فارسي ، ظرف زمان و ظرف مكان در زبان عربي است، به مجموعه ظرف ها مفعول فيه گفته مي شود. ظرف زمان : الانَ – اليومَ – صباح – قبل – ليل غِد – اَمْسِ – صباح بَعد – نهار ظرف مكان : فوق امام َ – بين – قرب تحت – وراء َ – عندَ – جنبَ نكته : ظرف ها معناي حرف جرّ «في» را به همراه دارند. لذا به آنها مفعول فيه مي گويند. جلسْتُ تحتَ الشجرة : در زير درخت نشستم. اعراب مفعول فيه منصوب است. اما اگر با حرف جر في به كار رود ديگر مفعول فيه نيست بلكه مجرور به حرف جر است. مثال : «اليومَ أكمَلْتُ لكم دينَكُم ». ظرف زمان « الجنّة‌ تَحتَ أقدامِ الامهاتِ » ظرف مكان

مثال درباره اعراب مفعول فيه : مفعول فيه اعراب منصوب قرأتُ كتاباً ليلاً . سافَرْنا يومَ الجمعة . با حرف جرّ «في» به كار رود ديگر مفعول فيه نيست و مجرور به حرف جّر است قرأتُ كتاباً في اللّيلِ سافرنا في يومِ الجمعةِ

تمرين هاي درس 14 1 – مفعول فيه را در عبارت هاي زير مشخص كنيد. الف – قال ربّي انّي دعوْتُ قومي ليلاً و نهاراً . ب – لا ترفعوا أصْواتكُم فوقَ صوتِ النبيّ .

الف ) ليلاً – نهاراً : ظرف زمان هستند. ب ) فوق – ظرف مكان مي باشد

2 – كلمات متضاد را بنويسيد: خلفَ : صباح – قُرب – غَد – تحت

خلف – صباح – قرب – غَد – تحت سلَف – مساءِ – بُعد – الآنَ – فوق

3 – اعراب اشتباه را تصحيح نمائيد. - ليْسَ الغادُر فائزٌ يومُ القيامة ِ.

جواب صحيح ليس القادرُ فائزً يومَ القيامةِ.

4 – ترجمه كنيد : الف – الكتابُ عندَ التلميذِ . ب – نَدْهَبُ الي المسجد عنْهَ الغروب. ج – لسانُ العاقل وراء قلبه و قلبُ لاحْمقِ وراءَ لسانه .

الف – كتاب نزد دانش آموز است . اگر عند ظرف مكان باشد به صورت نزد ترجمه مي شود. ب – به هنگام غروب به مسجد مي روم. عند ظرف زمان است و به صورت (به هنگام، وقت) ترجمه مي شود. ج – زبان آدم عاقل پشت قلبش است. و دل انسان احمق (نادان) پشت زبان است.

5 – با توجه به ترجمه جاي خالي آيات را كامل كنيد : الف – لَهُ ما في السّمواتِ و ما في الارض و ما … -‍هما (طه 6) از آن اوست آنچه در آسمان ها و زمين و ميان آنهاست. ب – يَعْلَمُ ما بين َ أيديهم و ما …. بهُم . (بقره 255) آنچه كه پيش رو و آنچه را كه پشت سرشان است، مي داند.

الف : جواب نقطه چين بيْنهما مي باشد. ب : جواب خلفَهُم مي باشد