افعال مقاربه

 

افعال المقاربة

در زبان فارسي براي نزديك نشان دادن وقوع فعل معمولاً از فعل نزديك بود – نزديك است استفاده مي شود. و اما در زبان عربي : در زبان عربي براي نزديك نشان دادن وقوع كاري از فعل هاي مخصوصي استفاده مي شود. به اين فعل ها، افعال مقاربه مي گويند.
افعال مقاربه عبارتند از : كادَت – كادَ

كادَ : از فعل هاي مقاربه است كه بر سر مبتدا و خبر مي آيد و مانند كان عمل مي كند. يعني : اسم مرفوع مي شود و خبر منصوب .
با اين تفاوت كه خبر آن حتماً بايد با فعل مضارع شروع شود مثال :
يكادُ البرقُ
فعل مقاربه – اسم كاد و مرفوع

يَخْطفُّ أبْصارَهم
خبر كادَ و جمله فعليه – محلاً منصوب

كادَ المعلّمُ يحْضُرُ
اسم كادَ خبر كادَ – جمله فعليه – محلاً منصوب

كادَت الشجرةُ تُثمِرُ

  ساير فعل هاي مشابه كادَ (اخوات كاد)

«بدَاَ» و «شَرَعَ» و «اَخَذَ» و «جَعَلَ» به معناي شروع كرد و «عَسي» به معناي اميد است و «كاد»‌و «اَوشَكَ» به معناي نزديك است، افعال مقاربه هستند.
مثال : اخَذَ المعلّمُ يُدرّسُ «معلم درس دادن را شروع كرد»
عسي اللهُ انْ يرحَمَكُم «اميد است خداوند شما را مورد رحمت قرار دهد»  

  اين فعل ها از جهت معني به سه گروه تقسيم مي شوند:

1. افعال قرب – نزديك بودن وقوع كار را نشان مي دهند. (به صيغه هاي ماضي و مضارع) مثال : كادَ – اَوْشَكَ

2 – افعال رجاء اميد به انجام كاري را بيان مي كنند . مثال : عسَيَ

3 – افعال شروع : بر شروع شدن كاري دلالت دارند. (فقط به صيغه هاي ماضي) مثال : بدَأَ – شَرَعَ – اَخَذَ – جَعَلَ

نكته : گاهي لا بر سر جمله اسميه مي آيد و مانند حروف مشبهة بالفعل اسمي منصوب و خبري مرفوع مي گيرد. به اين حروف «لا نفي جنس» گفته مي شود. مثال :
لا لباسَ اَجْملُ من العافيةِ .
لا : لاي نفي جنس
لباسَ : لاي نفي جنس
اَجْملُ : لاي نفي جنس
من العافيةِ : جار و مجرور  

  اسم و خبر «لا» نفي جنس

1- اسم :
– نكره است به اين خاطر هيچگاه الف و لام نمي گيرد.
– غالباً مبني بر فتح است و بدين خاطر تنوين ندارد.
لا جهْلَ اضَرّ من العُجبِ .

2 – خبر :
خبر «لاي نفي جنس» مانند خبر مبتدا است.

  • لا شيءَ اَجْمَلُ من الصبر

  • ذلك الكتابُ لا ريْب َ فيه

  • لا نصيحة تنفعُ العفودَ

گاهي خبر «لا» حذف مي شود. (محذوف است)
• لا شكّ (لا شكّ موجودٌ)  

  نواسخ

نواسخ : ادواتي هستند كه چون بر سر جمله درآيند اعراب جمله را نسخ مي كنند. يعني اعراب جديدي را جانشين اعراب قبلي مي كنند. به طوري كه هر گاه اين ادوات حذف شوند اعراب قبلي به جاي خود باز مي گردد.
افعال ناقصه – حروف مشبهة بالفعل – افعال مقاربه – لا نفي جنس نواسخ هستند.  

  تمرين هاي درس سيزدهم :
1 – جدول را با توجه به جملات زير كامل كنيد :
فعل ناسخ —> اسم انّ —> خبر انّ
الف – اَخَذَ الجُنديُّ يدافعُ عن الوطن .
ب – عسي اللهُ انّ ينْصرَنا
ج – اوشَك المذنبُ ان يَتوبَ من ذنبه

الف : اسم – جندي مرفوع خبر – محلاً منصوب
ج : اسم – مُذنبُ خبر – يَتُوبَ  

  2 – اعراب نادرست را تصحيح كنيد.
عسي السّلام َ انْ يَشمُلَ العالم.

جواب : عسي السّلامُ اَنْ يَشْمُلَ .
السُلامُ – اسم عَسيَ / يَشمُلَ – خبر عسي  

  3 – كلمات داخل پرانتزرا در جمله قرار بدهيد.
الف – اللهُ رزقنا توفيق الطّاعةِ . (عسي)
ب – الاسلامُ انتشرَ في العالم َ .

الف : عسي اللهُ رزقنا توفيقِ الطاعةِ .
ب : السلاّمُ انتشرَ في العالَمِ .  

  4 – جاي خالي را با كلمه مناسب پر كنيد.
الف – لا …..اقطعُ من الحقّ . (سيفُ – سيفَ – السيفَ)
ب – بدأَ …….. الثورةِ يُنادي بوحدةِ الأمةِ . (قائدُ – قائدَ – قائدِ )

جواب جاي خالي :
الف – سيفَ : اسم لاي نفي جنس منصوب است.
ب – قائدُ : اسم بدأََ مرفوع است .  

  5 – ترجمه كنيد:
الف – قالو لا علْمَ لنا انّكَ علاّمُ الغيوب (مائده 109)
ب – تكادُ الْوردةُ تَتفَتّحُ .
ج – لا قُربة َ بالنّوافل اذا أَضرّتْ باالفرائضِ .
د – عسي الله ٌ انْ يعْفوَ عنهم . (نساء 99)

الف – جواب :‌گفتند ما را هيچ دانشي نيست همانا تو داناي نهان ها هستي.
نكته : در ترجمه لاي نفي جنس از الفاظي نظير (هيچ – اصلاً ) استفاده مي شود.

ب – نزديك است كه گل شكفته شود.
در ترجمه افعال مقاربه از الفاظي مثل تقريباً – چيزي نمانده – نزديك بود استفاده مي شود و خبر آن معادل مضارع التزامي فارسي ترجمه مي شود.

ج – هيچ نزديكي به خداوند با عبادت هاي مستحبي نيست اگر براي عبادت هاي واجب ضرر داشته باشد.
النّوافق : جمع نافله – عبادت مستحب .  

  6 – در كدام آيه لاي نفي جنس به كار رفته است ؟
الف – و لا اَعْلَمُ الغيْبَ و لا أقوُلُ انّي ملكٌ . (هود 31)
ب – ذلك الكتابُ لا ريب فيه هُديً للمتقين . ( بقره 2)
ج – اتّبعوا ما أنزلَ اليكُمْ من ربّكم و لا تتّبعوا من دونِهِ أولياءَ . (اعراف 3)

– لاي نفي جنس در قسمت ب «لا ريب فيه» بكار رفته است.
در قسمت هاي
الف – لاي نفي
ج – لاي نهي  

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: