الدرس الخامس 5

 

الدرس الخامس : درس پنجم
مُشاهدُ من الحياة البسيطة : جلوه هايي از ساده زيستي

كلمه ها و تركيب هاي تازه
اثَر : ترجيح داد
كسري : لقب پادشاهان ساساني
الأرخصْ : ارزان تر
الْكُمّ : آستين
الْالبسته : جمع لباس ، جامه
السابقون : جمع سابق ، پيشتاز
الامارة : فرمان دهنده
الشفيق : مهربان
البديع : عالي‌، زيبا
قَسمَ : قسمت كرد
البزّاز : لباس فروش
اللاّحِقُونَ : جمع لاحق
البُكاء : گريه
الناصح : نصيحت كننده
الْنباتْ : جمع بنت ، دفتر
غَسَل : شست
تروّحَ : خود را خنك كرد
الْقميص : پيراهن
جفّف : خشك كرد
الشّباب : جواني
الحبْل :‌طناب
صوّر : ترسيم كرد
الحّر :‌گرما
واحُزناه : چه اندوهي
الخَضراء : سبز
هكذا :‌اين چنين
الدقائق : دقيقه
الرّغباتْ : جمع
الرّغبه : شور
السّندس : نوعي پارچه ابريشمي

  قواعد درس پنجم :
ساير انواع مشتق :

1. اسم فاعل
2. اسم مفعول (توضيح داده شد)
3 – اسم زمان : اسمي است كه بر زمان وقوع فعل دلالت مي كند.
4 – اسم مكان : اسمي است كه بر مكان وقوع فعل دلالت مي كند
اسم زمان و مكان هر دو بر يك وزن مي آيد. اسم مكان و اسم زمان بر وزن مَفْعَلْ و مَفْعِلْ مي آيد مانند :
اسم زمان : مَغْرِبْ ، مَشْرِقْ، مَبْدأ
اسم مكان : مَسْجِدْ، مَطْبَخْ ، مسْكَن
5 – صفت مشبهه : بر دارنده صفتي نسبتاً پايدار دلالت مي كند و مانند صفت مطلق يا ساده فارسي است. مهمترين وزن هاي صفت مشبهه عبارتند از :
فعيل : فَعِل ، فَعْل، فَعْلانِ
شريف، كَسَلِ ، صَعْب ، عطشان
6 – اسم مبالغه : بر زياد بودن يك صفت در انسان يا بسيار پرداختن بدان دلالت مي كند مهمترين وزنهاي اسم مبالغه عبارتند از :
فعّال، صيّار، غفّار
فعّالة ، علّامة ، أمارة
7- اسم تفضيل : اسمي است كه نمايانگر كمتر يا زيادتر بودن صفتي در فردي يا شيئي نسبت به ديگري است . اسم تفضيل در زبان عربي معمولاً بر وزن اَفْعَلْ است. اين وزن در جمله هم براي مذكر و هم براي مؤنث بكار مي رود.
حسينٌٍ اكرمُ من رحيمٍ
مريمٌ اَكْرمُ مِنْ فاطمة
اما وزن فُعْلي فقط براي مؤنث بكار مي رود مانند :
حُسْني ، كُبْري، عُظْمي  

  ويژگيهاي فردي – نقش آن در جمله

بررسي ويژه گيهاي فردي هر كلمه بدون در نظر گرفتن موقعيت آن در جمله در زبان فارسي تجزيه نام دارد و در عربي التحليل الصرّفي
بررسي نقش هر كلمه با توجه به موقعيت آن در جمله در زبان فارسي تركيب نام دارد و در عربي الاعراب سپس بنابراين بايد براي هر كدام از اقسام كلمه در الاعراب و التحليل الصرفي موارد زير را بايد تشخيص دهيم.
اسم : مفرد يا مثني يا جمع ( عدد) – مذكر يا مؤنث جنس – مشتق يا جامد – و نقش اعراب آن در جمله (فاعل، مفعول ، مبتدا….)
فعل : ماضي يا مضارع يا امر، صيغه (غائب ، مخاطب، متكلم ) مجرد يا مزيد …….نقش آن در جمله و اشاره به فاعل آن
حرف : نوع آن و ….  

  تجزيه و تركيب به ما كمك مي كند كه :

1. هر يك از كلمات را درست بشناسيم
2. موقعيت هر كلمه را در جمله تشخيص دهيم
3. مفهوم جمله را درست درك كنيم  

  تمرينات درس 5 :
تمرين اول :
1 – در آيات و عبارت هاي زير اسم هاي مشتق به شكل متضاد به كار رفته، آنها را با ذكر نوع مشتق داخل بنويسيد.

1. ( و ما ارْسَلْناك الاَ ……….بشراً و نذيراً )
بشير:صفت مشبهه
نذير:صفت مشبهه

2. (هو الذي خلَقَكُم فمنكم كافرٌ و منْكُم مؤمنٌ)
كافر:اسم فاعل
مومن:اسم فاعل

3. لَوْ عَلِمَ النّاقِصُ بنقصه لكانَ كاملاً
ناقص:اسم فاعل
كامل:اسم فاعل  

  2 – عيّن نوع المشتق الذي اُشيراليه بخط و اكْتُبُهُ في الجدول : نوع مشتقي را كه با خط مشخص شده معين كن و آزاد در جدول بنويس.
1. (انّ النّفسَ لامارةٌ بالسوء ) همانا نفس فرمان دهنده به بدي است
2. لقَدَ خلقنا الانسانَ في اَحْسَن تقويم ) انسان را به نيكوترين صورت آفريديم
3 ( …. رحمةٌ الله و بركاتُهُ عليكم اهل البيت .« انّهُ حميد مجيد » رحمت و بركت خدا بر شما اهل بيت باد، همانا او ستوده ي سرافراز است .
4 – و لله المشرقُ و الْمغربُ . و مشرق و مغرب از آن خداست

امارة –> اسم مبالغه–>بسيار امركننده
احْسنْ –>اسم تفضيل–> نيكوترين
حميد –>صفت مشبهه–> ستوده
مجيد –>صفت مشبهه–> سرافراز
المشرق –>اسم مكان–> مشرق(خاور)
مغرب –>اسم مكان–> مغرب (باختر)  

  3 – متن زير را بخوانيد و ترجمه كنيد و نوع مشتق كلماتي را كه زير آنها خط كشيده شده، مشخص كنيد.

قالَتِ الفراشةُ الصّغيرةُ للطبيعة : پروانه كوچك به طبيعت گفت
للوردة الحمراء رائحةً طيبة …… : گلسرخ بوي خوشي دارد………
للشّجرة الخضراء اوراق لطيفةًٌ ….. : درخت سبز برگ هاي لطيفي دارد………
للشّمسِ في الصّباح طلعةُ جميلة …… : خورشيد در صبح سيماي زيبايي دارد…..
بِلْبلِ صوتٌ عذْبٌ بديع …….. : بلبل صداي دلنشين و عالي دارد
للنّهر مياهٌ صافية و صوتٌ رنّان ……… : رود آب هايي زلال و صداي طنين اندازي دارد
فماذا نزَكْتِ ايّتها الطبيعة للفراشة ٍ ، أنْتبكَ الصّغيرة ؟ :
پس اي طبيعت به پروانه دختر كوچكت چه داده اي ؟
فقالت ايّها الطبيعةٌ ….. : پس مادرس طبيعت گفت :
«للفراشةُ الصّغيرة الحُسنْ و الجمال، ألا تَقْتغين بهذالنصيب؟!» : پروانه كوچك زيبايي و جمال دارد. آيا به اين قسمت قانع نيستي

الصغيرة، لطيفة ، جميلة ، بديع ، صفت مشبهه، رنّان، اسم مبالغه  

  4 – عيّن الصحيح في التحليل الصرفي للكلمات التي تحتها خطُّ
در تجزيه كلماتي كه با خط مشخص شده اند صحيح را معين كن

رزق اللهٌ ولداً صالحاً . خدا به او فرزند صالحي عطا كرد
رَزَقَ :
الف – فعل ماضي ، للغائبه، مزيد ثلاثي
ب – فعل ماضٍ ، للغائب، مجرد ثلاثي
ج – فعل مضارع ، للمخاطب ، مزيد ثلاثي

صالح :
الف – اسم ، مفرد ، مذكر ، مشتق (اسم مفعول)
ب – اسم ، مفرد ، مذكر ، مشتق ( اسم فاعل)
ج – اسم ، مثني ، مؤنث ، مشتق (اسم مكان)  

  پرتوهاي قرآني :
الف – در متن درس با كلمه هاي (اَعْلَمْ) آشنا شديد. اكنون ديگر مشتقات از اين ريشه را در آيات زير مشخص كنيد و نوع و ترجمه آن را بنويسيد

1 – انّ اللهَ عالمُ غيبِ السّماوات و الارضِ
همانا خدا داناي غيب آسمانها و زمين است
عالم:دانا

2 – انّك اَنْتَ علاّم ُ الغيوب
همانا تو خود كاملاً داناي غيب ها هستي
علام:بسيار دانا

3 – والّذين في اموالهم حق معلوم للسائل و المحروم
و كساني كه در مالهايشان براي گدا و محروم حق معيني وجود دارد
معلوم:معين  

  ب – پس از خواندن آيات زير به سؤالات پاسخ دهيد
و اتخذَ اللهُ ابراهيم َ خليلاَ
و هُوَ اللطيفُ الخبير
معني كلمه هاي خط كشيده شده به ترتيب كدام است؟

خليل :
دوست بودن
دوست
دوستي انتخاب مي كند

لطيف :
مهرباني كرد
مهرباني
مهربان

خبير :
آگاه
آگاه كردن
آگاه تر  

  تست هاي كنكوري درس 5 :

1 – ترجمه ي كدام گزينه صحيح نيست؟
الف)‌هُوََ يتَرّوحُ بكُمِّهِ : او آستينش را خشك مي كند
ب) هلْ عنْدِكَ قميصٌ لي ؟ آيا پيراهني براي من داري ؟
ج) هُوَ يفرِحُ زيارة بنتة فاطمة ؟ او با ديدار دخترش فاطمه خوشحال مي شود
د) و لله المشرقُِ و المغربُ : مشرق و مغرب از آن خداست

2 – ترجمه كدام گزينه صحيح نيست؟
الف) الالبسة : ظرف ها
ب) رنّان : طنين انداز
ج) البديع :‌نو
د) شَطَرَب : احساس كرد

3 – ترجمه كدام گزينه صحيح نيست؟
الف) طلعة :‌سيما
ب) غَسَلَ :‌بهشت
ج) علِمَ ب : پي برد
د ) هكذا :‌بنابراين

4 – كدام گزينه صفت مشبهه است ؟
الف)‌مُرسلين
ب) مشرق
ج) بشير
د) رنّان

5 – كدام گزينه اسم زمان است؟
الف) عظمة
ب) مَغرِب
ج) الحاكم
د ) عطّار

6 – كدام گزينه اسم مكان است؟
الف)‌مطْبخ
ب) غَضبان
ج) امّارة
د) لاحِقُون

7- كدام گزينه اسم مبالغه است؟
الف) اَحْسَنْ
ب) ناصحين
ج) كذّاب
د) مشرِق

8- كدام گزينه اسم تفضيل است؟
الف) اعظم
ب) صغير
ج) معبد
د) مجروح

9- كدام گزينه ترجمه صحيح (لطيف) است؟
الف) مهرباني
ب) مهربان
ج) مهرباني كرد
د) محبت

10 – كدام گزينه ترجمه صحيح (اَفْضَل انسانٍ) است.
الف) انسان برتر
ب) انسان فاضل
ج) فضيلت انسان
د) برترين انسان

11 – كدام گزينه در مورد تجزيه ( تعلّموا) در جمله (تعلّموا القرآن فانّهُ احسنُ الحديث) صحيح نيست؟
الف) فعل امر، ثلاثي مزيد
ب) براي جمع مذكر مخاطب
ج) از باب تفعّل
د) فعل ماضي از باب تفعيل

12 – كدام گزينه در مورد تركيب (الطّالبُ) در جله ( نجَحَ الطّالبُ) صحيح است.
الف) مبتدا و مرفوع
ب) فاعل و مرفوع
ج) خبر و مرفوع
د) مفعول به و منصوب

13 – كدام گزينه در مورد تركيب ( ربيعُ) در جمله (القرآن ُ ربيع القلوب) صحيح است.
الف) مبتدا و خبر
ب) فاعل و مرفوع
ج) خبر و مرفوع
د) جار و مجرور

14 – كدام گزينه در مورد تركيب (بزيارة) در جمله (هوَ يفرحُ بزيارةٍ بنْتةِ فاطمة ) صحيح است؟
الف) مفعول به و منصوب
ب) فاعل و مرفوع
ج) جار و مجرور
د) مبتدا و مرفوع  

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: