معلوم و مجهول

 

معلوم ومجهول

نكته : هر فعلي معمولاً فاعلي دارد. گاه فاعل را مي شناسيم. گاه فاعل را نمي شناسيم. فاعل كلمه اي است كه كاربرد واقع مي شود.
فعل ها از جهت فاعل بر دو نوع هستند:
1 – فعلي كه فاعل آن مشخص است
2 – فعلي كه فاعل و انجام دهنده آن نا مشخص است.

شناسايي مثل مجهول در زبان فارسي :
مجهول : درس داده مي شود : معلم درس مي دهد.
مجهول : نهالي كاشته شد : باغبان نهالي كاشت.
با توجه به مثال فوق متوجه مي شويد كه مي توان در زبان فارسي فعل ها را با فعل كمكي شدن مجهول نمود.

  روش مجهول نمدن فعل در زبان عربي :

1 – ماضي :‌عين الفعل را كسره مي دهيم . حروف متحرك ماقبل را مضموم مي كنيم .
مثال :‌خلقَ :‌آفريد مجهول آن مي شود.
خُلِقَ :‌آفريده شد.

2 – مضارع : عين الفعل را فتحه مي دهيم – فقط حرف مضارعه را مضموم مي كنيم.
مثال :‌يَخْلُقُ : مي آفريند. مجهول آن يُخْلَقُ (آفريد مي شود)
فعل مجهول فعلي است كه فاعل آن مجهول است و در جمله وجود ندارد و با حذف فاعل جمله ناقص مي شود و به نايت فاعل نياز داريم.  

  بنابراين براي مجهول كردن يك جمله مراحل زير به ترتيب انجام مي شود.

1 – حذف فاعل مثال :
غَرَس الفلاحُ شجرةَ في الحديقةِ —> (فعل – فاعل – مفعول به – جارومجرور)

2 – تعيين نايب فاعل : مفعول به ، به عنوان نايب فاعل در جاي فاعل قرار گرفته مرفعو مي شود. كه جمله بالا به اين صورت نوشته مي شود :
غَرَس شجرةٌ في الحديقةِ .
3 – تغيير حركات و صيغه فعل : حركات فعل متناسب با ماضي و يا مضارع بودن آن تغيير مي كند و از نظر مذكر و مؤنث بودن با نايب فاعل مطابقت مي كند. مثال بالا:
غُرسَتْ شجرةُ في الحديقةِ .—> (فعل مبني مجهول – نائب فاعل – جار و مجرور)  

  چرا به مفعول به ، نايب فاعل مي گويند؟

چون پس از حذف فاعل، مفعول به جاي آن را مي گيرد – اعراب آن مرفوع مي شود و فعل مجهول از نظر مذكر و مؤنث بودن تابع مفعول (نايب فاعل مي شود) به همين دليل به آن نايب فاعل مي گوئيم.
نايب فاعل از نظر نوع هم مانند فاعل است .  

  انواع نايب فاعل :

1- اسم ظاهر مثال : كُتِبَ الدّرسُ
2- ضمير بارز مثال : الاعداءُ قُتلوا في الحربِ
3- ضمير مستتر مثال : الصديقُ يُعْرَفُ عندالشدائد (هو)  

  تمرين درس هشتم
1 – جواب بدهيد :
– اعراب نايب فاعل چيست ؟
– حركت عين الفعل در مضارع مجهول چيست؟
– حركت حرف اول مجهول چيست؟

– اعراب نايب فاعل : مرفوع است.
حركت عين الفعل در مضارع مجهول : فتحه است.
– حركت حرف اول فعل مجهول : ضمه است.  

  2 – جاي خالي را با فعل مناسب از نظر اعراب پر كنيد:
– ……..المؤمنون َ ببدرٍ . (نُصِرَ – نُصَرَ)
– ……. الشُهداءُ في سبيل الله ِ (قُتِلَ – يَقْتُلُ )

……المؤمنون ببدرٍ (يضرَ – نُصَرَ) جواب نُصِرَ
……الشهداءَ في سبيل ( قُتلَ – يقتُلُ ) جواب قُتلَ  

  3 – مجهول كنيد :
يَقرَأُ الطّالبُ القرآنَ كلّ صباحٍ.

جواب : يُقرأَُ القرآنُ كلَّ صباحٍ – طالب هر روز صبح قرآن مي خواند.
القرآنٌ (نايب فاعل – مرفوع)  

  4 – ترجمه كنيد:
– تُصدّرُ بعضُ المُنتجاتِ الايرانية الي خارج البلاد.
– و اذا قريَ القرآنُ فاسْتمعوا له و اَنْصِتوا لعلّكُم تُرحمونَ.

تصدّرُ بعضُ ……. بعضي از فرآورده هاي ايراني به خارج صادر مي شوند.
و اذا قري : و هنگامي كه قرآن خوانده مي شود به آن گوش دهيد و ساكت باشيد شايد كه مورد رحمت خداوند قرار گيريد.  

  5 – فعل معلوم و مجهول را در آيه هاي زير مشخص كنيد :
– اتّبعوا ما اُنزلَ اليكُم مَنْ ربّكُمْ ( الاعراف – 3)
– جعَلَ اللهُ الكعبة البيْتَ الحرامَ قياماً للنّاس (مائده 97)
– و اطيعواللهَ و الرّسولَ لعلّكُمْ تُرحمون (آل عمران – 132)

اتبعوا : معلوم
تُرحمون : مجهول
اطيعوا : معلوم
جعلَ : معلوم
اُنزِلَ : مجهول  

پاسخی بگذارید

Please log in using one of these methods to post your comment:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s


%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: